५ बर्ष पहिले कस्तो अवस्थामा थिए चिनका उईगर मुस्लिमहरु ?
एसीपी संवाददाता
१ माघ २०७९, आईतवार १०:२४ मा प्रकाशित
एजेन्सी न्युज = अन्तर्राष्ट्रिय डेस्क। चीनले फेरि मुस्लिम समुदायमाथि कडाइ गर्न थालेको छ । यसको उत्पत्ति सिनजियाङ प्रान्तबाट भएको हो। सरकारले मुस्लिममाथि प्रतिबन्ध लगाएको छ र कुरान फिर्ता गर्न भनेको छ। अहिले सिनजियाङमा कट्टरपन्थी उइगुर मुस्लिमविरुद्ध अभियान चलिरहेको छ। जसअन्तर्गत कुरान र इस्लामसँग सम्बन्धित अन्य धार्मिक ग्रन्थहरू जम्मा गरिँदै छ, जसले गर्दा कसैले धर्मको नाममा कट्टरपन्थी विचारलाई बढावा दिन नपरोस् र आतंकले जरा गाड्न नपरोस्। सञ्चारमाध्यमका अनुसार त्यसो नगर्नेलाई प्रशासनले कडा कारबाही गर्ने छ । सिनजियाङमा करिब एक करोड मुस्लिम बसोबास गर्छन्। सिनजियाङ प्रान्तमा एक करोड मुस्लिम बसोबास गर्छन्, जसमा अधिकांश मुस्लिम उइगर अल्पसंख्यक छन्।
– उइगर मुस्लिमहरूले आफूलाई चीनको बासिन्दा ठान्दैनन्। यस क्षेत्रमा टर्किक मूलका उइगर मुस्लिमहरूको जनसंख्या एक करोडभन्दा बढी छ। उइगर मुस्लिमहरू टर्की भाषा बोल्छन्।
चीनले पनि देशका अन्य ठाउँमा भएको आतंकवादी हमलाको लागि उइगर मुस्लिमहरूलाई प्रत्यक्ष रूपमा दोष लगाउँदै आएको छ। यस क्षेत्रमा उइगर र सुरक्षा बलहरूबीच बारम्बार हिंसात्मक झडपहरू भइरहेका छन्।
मिडिया रिपोर्टका अनुसार चीनको दमनकारी नीतिबाट दिक्क भएर हालसम्म हजारौं युवा आतङ्ककारी संगठन आइएसमा सामेल भइसकेका छन् ।
वास्तवमा, चीनमा मुस्लिम समुदायमाथि धेरै प्रतिबन्धहरू छन्। चीनमा दुई करोडभन्दा बढी मुस्लिम छन्। यहाँ ३० हजारभन्दा बढी मस्जिद र १० मुस्लिम जातीय समूह छन्। यी मध्ये एक ‘उइगर’ समुदाय हो, जसले विगत केही वर्षदेखि सेन्सरशिपको सामना गरिरहेको छ।
चीन विरुद्ध किन आन्दोलन गर्छन् उईगरहरु
सिनजियाङ प्रान्तमा बसोबास गर्ने उइगर मुस्लिमहरूले चीनविरुद्ध आन्दोलन गरिरहेका छन्।
‘इस्ट तुर्किस्तान इस्लामिक मुभमेन्ट’को उद्देश्य चीनबाट अलग हुनु हो।
वास्तवमा, 1949 पूर्वी तुर्कस्तान, जुन अहिले सिनजियाङ हो।
– सिन्जियाङलाई केही समयको लागि छुट्टै राष्ट्रको रूपमा मान्यता दिइयो तर त्यही वर्ष चीनको हिस्सा बन्यो।
सन् १९९० मा सोभियत संघको पतनपछि यहाँका जनताले यस क्षेत्रको स्वतन्त्रताका लागि धेरै संघर्ष गरे ।
– यो आन्दोलनलाई मध्य एसियाका धेरै मुस्लिम देशहरूको समर्थन पनि मिलेको थियो, तर चीन सरकारको अगाडि कोही गएनन् ।
पछिल्ला केही वर्षहरूमा यस क्षेत्रमा हान चिनियाँहरूको संख्यामा उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ। ताकि, उइगर मुस्लिमहरूको आन्दोलनलाई दबाउन सकिन्छ।
– चीनको वामपन्थी सरकारको यो मनोवृत्तिको कारण, यस क्षेत्रमा हान चिनियाँ र उइगुरहरू बीच द्वन्द्वको रिपोर्टहरू छन्।
सन् २००८ मा सिनजियाङको राजधानी उरुम्चीमा भएको हिंसामा २०० जनाको ज्यान गएको थियो जसमा अधिकांश हान चिनियाँ थिए ।
यसपछि सन् २००९ मा उरुम्चीमा नै दंगामा १५६ उइगुर मुस्लिम मारिएका थिए ।
नमाज पढ्न सक्दैन, दाह्री राख्न सक्दैन
– सन् २०१४ देखि चीन सरकारले सरकारी जागिर गर्ने उइगर मुस्लिमहरुको पाँच समयको प्रार्थनामा प्रतिबन्ध लगाएको छ । यसको सधैं विरोध हुँदै आएको छ ।
– चीनमा उइगर मुस्लिमहरूलाई दाह्री राख्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ। उइगर महिलाहरूलाई बुर्का लगाउन पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।
2008 मा, चिनियाँ सरकारले दंगा बढ्दै गएको कारण दाह्रीमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो। तर आज पनि लामो दाह्री राख्ने धेरै उइगरहरू छन्।
– उइगर महिलाहरू आफूलाई छोपेर पेट्रोल स्टेशन, बैंक र अस्पताल जान पाउँदैनन्। सरकारी जागिर पनि गर्न सक्दिनन् ।
समुदायमा महिलाहरूलाई हिजाब वा बुर्का लगाउन कुनै बाध्यता छैन। आज पनि अधिकांश महिलाले पर्दा लगाउने गर्छन् ।
Taipec संसारको सबैभन्दा सानो टोपी मानिन्छ। यदि उइगुर महिलाले यो लगाएको देखियो भने, यसको मतलब उनी विवाहित छन्।
सम्बन्धित समाचार – उईगर मुस्लिमको मानव अधिकार हनन र धरपकडका कारण अमेरिका चीनमा तनाव
सम्बन्धित खबर
