चिनियाँ हतियार हुन कि खेलौना , भेनेजुयला कान्ड
हालै सार्वजनिक भएका रक्षा तथा सुरक्षा विश्लेषणहरूका अनुसार भेनेजुएलामा तैनाथ चिनियाँ निर्मित रडार प्रणालीहरूले अमेरिकी सैन्य गतिविधि समयमै पत्ता लगाउन असफल भएका छन्। यस कमजोरीका कारण अत्याधुनिक स्टेल्थ क्षमतायुक्त अमेरिकी लडाकु विमानहरू प्रभावकारी चेतावनीबिनै भेनेजुएलाको हवाई क्षेत्रभित्र वा वरिपरि सञ्चालन गर्न सक्षम भएको देखिन्छ। यसले भेनेजुएलाको समग्र हवाई सुरक्षा प्रणालीको प्रभावकारितामाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ।
विश्लेषणमा उल्लेख भएअनुसार भेनेजुएलामा प्रयोगमा रहेका JYL-1, JY-11B र JY-27 जस्ता चिनियाँ रडारहरूले स्टेल्थ विमान पहिचान गर्ने अपेक्षित क्षमता देखाउन सकेनन्। स्टेल्थ प्रविधिविरुद्ध प्रभावकारी रहेको भनिने चिनियाँ रडार प्रणालीहरू व्यवहारिक रूपमा कमजोर सावित भएको भन्दै रक्षा विश्लेषकहरूले यसलाई महत्त्वपूर्ण प्राविधिक कमजोरीका रूपमा लिएका छन्।
सैन्य विज्ञहरूका अनुसार यस असफलताका पछाडि धेरै कारणहरू रहेका छन्। कम उचाइमा गरिने उडान, पहाडी र जटिल भूभागका कारण रडार संकेत अवरुद्ध हुनु, स्टेल्थ विमानको उन्नत डिजाइन, रडार प्रणालीहरूबीच कमजोर समन्वय, साथै अपरेटरहरूको सीमित तयारी प्रमुख कारण मानिएका छन्। यी सबै पक्षले मिलेर चिनियाँ रडार प्रणालीहरूको प्रभावकारिता घटाएको निष्कर्ष निकालिएको छ।
अमेरिकी पक्षतर्फ हेर्दा, F-35 जस्ता स्टेल्थ लडाकु विमानहरू विशेष रूपमा रडारबाट बच्न डिजाइन गरिएका छन्। कमजोर रूपमा एकीकृत हवाई निगरानी प्रणाली भएका देशहरूका लागि यस्ता विमान पत्ता लगाउनु अत्यन्त चुनौतीपूर्ण हुने विश्लेषकहरूको भनाइ छ। यही कारण अमेरिकी विमानहरूले कुनै ठोस अवरोधबिनै रणनीतिक उपस्थिति देखाउन सफल भएको मानिन्छ।
यस घटनाले भेनेजुएलाको हवाई सुरक्षा प्रणाली मात्र होइन, चिनियाँ सैन्य प्रविधिको अन्तर्राष्ट्रिय विश्वसनीयतामाथि पनि प्रश्न उठाएको छ। आधुनिक स्टेल्थ युद्धको सन्दर्भमा परम्परागत रडार प्रणालीहरूको सीमा स्पष्ट हुँदै गएको भन्दै रक्षा विज्ञहरूले भविष्यमा प्रविधि छनोट, प्रणाली एकीकरण र सैन्य तयारीको गम्भीर पुनरावलोकन आवश्यक रहेको बताएका छन्। हिमालपत्रीका



