आठौँ दिनको आमरण अनशन: विनय यादवको संघर्ष, योगदान र राज्यको मौनता
एसीपी संवाददाता
२१ श्रावण २०८३, बिहीबार १६:२७ मा प्रकाशित
सुनसरीको देवानगञ्ज घटनाका पीडितलाई न्याय माग्दै अभियन्ता विनय यादव माइतीघरमा आमरण अनशनमा हुनुहुन्छ।
उहाँको सत्याग्रह आज आठौँ दिनमा प्रवेश गरे पनि सरकारी पक्षबाट वार्ताको पहल भएको छैन।
राष्ट्रियता, सुशासन र नागरिक अधिकारका क्षेत्रमा सक्रिय यादवको स्वास्थ्य स्थिति दिनानुदिन नाजुक बन्दै गएको छ।
सुनसरी जिल्लाको देवानगञ्ज गाउँपालिका वडा नम्बर तीनस्थित कप्तानगञ्जमा भएको हिंसात्मक घटनामा मारिएका युवाहरूलाई न्याय दिलाउन आफ्ना मागहरू पूरा नभए देह त्याग गर्ने कडा चेतावनीसहित काठमाडौँको माइतीघर मण्डलामा आमरण अनशनमा बस्नुभएका विनय यादवको सत्याग्रह आज आठौँ दिनमा प्रवेश गरेको छ। उहाँले उठाउनुभएका गम्भीर मुद्दा र न्यायपूर्ण मागहरूप्रति ऐक्यबद्धता जनाउन अनशनस्थलमा विभिन्न राजनीतिक दलका नेताहरू, मधेसी नेता, नागरिक समाजका अगुवा, सुभेच्छुक तथा सर्वसाधारणको बाक्लो उपस्थिति रहँदै आएको छ। यति धेरै जनसमर्थन र चासो हुँदाहुँदै पनिसरकारी तर्फबाट भने नागरिकको जीवन रक्षा र उठाइएका संवेदनशील मागहरूप्रति अहिलेसम्म कुनै ठोस पहल वा गम्भीरता देखाइएको छैन। राज्यको यो मौनता र एक जना नागरिकले न्यायका लागि मृत्युवरण गर्न तयार भएको यो कठोर परिस्थितिले आम मानिसको मानसपटलमा एउटा गम्भीर प्रश्न उब्जाएको छ, आखिर को हुनुहुन्छ विनय यादव?
विनय यादव नेपालका एक सक्रिय राजनीतिक तथा सामाजिक अभियन्ता हुनुहुन्छ। उहाँ राष्ट्रिय एकता दलका केन्द्रीय अध्यक्ष हुनुहुन्छ भने राष्ट्रिय एकता अभियान नामक नागरिक मञ्चका प्रमुख संयोजक तथा अगुवाका रूपमा पनि परिचित हुनुहुन्छ। उहाँले आफ्नो राजनीतिक दल र अभियानमार्फत लामो समयदेखि राष्ट्रियता, सीमा रक्षा, सनातन धर्मको संरक्षण, हिन्दू राष्ट्रको वकालत र नागरिक अधिकारका विविध मुद्दाहरूमा निरन्तर आवाज उठाउँदै सडकदेखि सदनसम्मको ध्यान आकृष्ट गर्ने आन्दोलनहरू गर्दै आउनुभएको छ। देशको स्वाधीनता र नागरिकको न्यायका लागि उहाँले आफूलाई सदैव अग्रपङ्क्तिमा उभ्याउँदै आउनुभएको पाइन्छ।
राष्ट्रिय एकता दल र राष्ट्रिय एकता अभियानले उपलब्ध गराएको औपचारिक जानकारीलाई आधार मान्ने हो भने अभियन्ता विनय यादवले देश र नागरिकका हितमा अनगिन्ती न्यायपूर्ण आन्दोलनहरूमा नेतृत्वदायी र ऐतिहासिक योगदान पुर्याउनुभएको छ। उहाँको नेतृत्वमा भएका आन्दोलन र पहलहरूबाट हासिल भएका प्रमुख उपलब्धिहरूलाई निकै महत्त्वका साथ अगाडि सारिएको छ। यस पृष्ठभूमिमा, उहाँका समर्थकहरूले दाबी गरेका मुख्य योगदानहरूलाई उहाँको सङ्घर्षको महत्त्वपूर्ण पाटोका रूपमा हेरिएको छ।
विनय यादवको नेतृत्वमा भएका आन्दोलनहरूबाट सुशासन र पूर्वाधार विकासमा थुप्रै राष्ट्रिय मुद्दाहरू सम्बोधन भएको दाबी गरिएको छ। विशेषगरी पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण प्रक्रियामा भएको भनिएको भ्रष्टाचारको पर्दाफास गर्न, त्यसको निष्पक्ष छानबिन गराउन र संलग्न योजनाकारहरूलाई पक्राउ गर्न गराइएको पहललाई उहाँको ठूलो उपलब्धिका रूपमा लिइन्छ। यसका साथै, सोही विमानस्थलबाट अन्तर्राष्ट्रिय उडान सुरु गराउन चालिएका कदमहरू र गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट उडान सञ्चालन गराउन पुर्याइएको निरन्तरको दबाबले देशको पूर्वाधार विकासप्रतिको उहाँको सजगतालाई दर्साउँछ। यसैगरी, देशमा विद्यमान आर्थिक मन्दीलाई ध्यानमा राख्दै सांसदहरूको संसदीय विकास कोषको रकम वितरण बन्द गराउन गरिएको सशक्त आन्दोलनलाई पनि उहाँको महत्त्वपूर्ण कार्यका रूपमा लिइएको छ।
राष्ट्रियता र सीमा रक्षाको सवालमा पनि उहाँको भूमिका निकै आक्रामक र प्रभावकारी रहेको बताइएको छ। नेपालको उत्तरी सीमाना, विशेषगरी हुम्ला र गोरखा जिल्लाको चुमनुब्रीस्थित रुइला नाकामा चीनद्वारा भएको भनिएको नेपाली भूमि अतिक्रमणविरुद्ध उहाँले चर्को आवाज उठाउनुभएको थियो। सन् २०२२ फेब्रुअरी महिनामा उहाँकै नेतृत्वमा राष्ट्रिय एकता अभियानले काठमाडौँस्थित संयुक्त राष्ट्रसंघको कार्यालयमा पुगेर हुम्लामा भएको चिनियाँ अतिक्रमणविरुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यानाकर्षण गराउँदै ज्ञापनपत्र बुझाएको थियो। यस आन्दोलनको फलस्वरुप छानबिन समिति गठन गर्न सफलता मिलेको दाबी गरिएको छ। त्यस्तै, भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालयलाई अतिक्रमित नेपाली भूमि फिर्ता ल्याउन र सीमाको संयुक्त निरीक्षण गर्न निरन्तर दबाब दिने काम पनि उहाँबाटै भएको थियो। चीनको महत्त्वाकांक्षी परियोजना बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभलाई राष्ट्रघाती भन्दै त्यसको खारेजीको मागसहित काठमाडौँमा वृहत् प्रदर्शन गर्नुका साथै रक्षा मन्त्रालयमार्फत चीनबाट अनावश्यक रूपमा हतियार खरिद गर्ने प्रक्रिया रद्द गराउन उहाँले दिएको दबाबलाई पनि मुख्य उपलब्धिका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। यस अतिरिक्त, चिनियाँ नागरिकहरूद्वारा वीरगन्जमा गैरकानुनी रूपमा सञ्चालन गरिएका अवैध व्यापारिक गतिविधि बन्द गराउने कार्यमा पनि उहाँको सक्रियता रहेको थियो।
आन्तरिक राजनीति र सामाजिक न्यायका विषयमा पनि उहाँ उत्तिकै मुखर हुनुहुन्छ। मधेस प्रदेश सरकारद्वारा ल्याउन लागिएको मदरसा विधेयक स्थगन गराउन उहाँले खेलेको भूमिका र मधेस प्रदेशका तत्कालीन भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री जितेन्द्र सोनलद्वारा कमिसनका लागि रोकिएको भनिएको उपभोक्ता समितिको भुक्तानी फर्छोट गराउन गरिएको पहलले उहाँको जनपक्षीय अडान देखाउँछ। यसैगरी, इसाई मिसनरीद्वारा प्रायोजित मानिएको र एक प्रतिष्ठित अभिनेता राजेश हमालको जातमाथि प्रश्न उठाइएको टेलिभिजन कार्यक्रम बन्द गराउन उहाँले आन्दोलन गर्नुभएको थियो। यसबाहेक, मुस्लिम आयोगले विशेष विचारधारालाई बढावा दिएको आरोप लगाउँदै उक्त आयोग खारेज गर्नुपर्ने र नेपाललाई पुनः हिन्दू राष्ट्र घोषणा गर्नुपर्ने मागमा पनि उहाँ निरन्तर सडक आन्दोलनमा सक्रिय रहँदै आउनुभएको छ।
विगतमा देश, समाज र राष्ट्रियताका लागि यति धेरै आवाज उठाउनुभएका तिनै विनय यादव अहिले भने नितान्त नागरिक न्यायको खोजीमा आफ्नो ज्यानको बाजी लगाएर सडकमा ओर्लिनुभएको छ। लगातार आठ दिनदेखि अन्न र जल त्याग गरेर अनशनमा बस्दा उहाँको स्वास्थ्य स्थिति दिनानुदिन निकै नाजुक र जटिल बन्दै गइरहेको छ। जब राज्य संयन्त्र नागरिकका जायज आवाज सुन्नबाट पन्छिन्छ र न्यायका ढोकाहरू बन्द गरिदिन्छ, तब नागरिकहरू बाध्य भएर यस्तो कठोर र कष्टकर बाटो रोज्न पुग्छन्। यस्तै परिस्थितिलाई इङ्गित गर्दै भनिन्छ, आमरण अनशन शक्तिहीन मानिसहरूको एक शक्तिशाली हतियार हो। राज्यसत्ताको अहङ्कारलाई तोड्न र न्यायको स्थापना गर्न प्रयोग गरिने यो शान्तिपूर्ण तर प्राणघातक हतियारको मूल्य राज्यले बुझ्न जरुरी छ। मृत्युसँग जुध्दै न्यायको याचना गरिरहनुभएका विनय यादवको जीवन रक्षा गर्न र उहाँले उठाउनुभएका न्यायोचित मागहरूलाई अविलम्ब सम्बोधन गर्न सरकारले तत्काल वार्ता र संवादको ढोका खोल्नैपर्छ।
राष्ट्रिय एकता दलका अध्यक्ष तथा राष्ट्रिय एकता अभियानका संयोजक अभियन्ता विनय यादवद्वारा देश, समाज, राष्ट्रियता र जनजीविकाका पक्षमा पुर्याउनुभएका प्रमुख योगदान तथा नेतृत्व गर्नुभएका आन्दोलनहरूको सूची यस प्रकार रहेको छ:
१. पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको भ्रष्टाचार खुलासा: पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण प्रक्रियामा भएको भनिएको भ्रष्टाचारको पर्दाफास गर्दै त्यसको निष्पक्ष छानबिन र दोषीहरूलाई कानुनी दायरामा ल्याउन गराउनुभएको पहल।
२. पोखराबाट अन्तर्राष्ट्रिय उडान: पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट अन्तर्राष्ट्रिय उडान सञ्चालन गराउनका लागि निरन्तर चालिएका कदमहरू।
३. हुम्ला सीमा अतिक्रमणविरुद्ध आन्दोलन: हुम्लास्थित चीनद्वारा नेपाली भूमि अतिक्रमण गरिएको विषयमा आन्दोलन गरी सरकारद्वारा छानबिन समिति गठन गराउनुभएको योगदान।
४. गौतम बुद्ध विमानस्थल सञ्चालन: भैरहवास्थित गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट नियमित रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय उडान सञ्चालन गराउन पुर्याउनुभएको दबाब।
५. अनावश्यक हतियार खरिद रद्द: रक्षा मन्त्रालयमार्फत चीनबाट गर्न लागिएको अनावश्यक हतियार खरिद प्रक्रिया रद्द गराउन दिनुभएको योगदान।
६. इसाई मिसनरी प्रायोजित कार्यक्रम बन्द: इसाई मिसनरीद्वारा प्रायोजित मानिएको र महानायक राजेश हमालको जातमाथि प्रश्न उठाइएको विवादित टेलिभिजन कार्यक्रम बन्द गराउन गरिएको आन्दोलन।
७. मदरसा विधेयक स्थगन: मधेस प्रदेश सरकारद्वारा ल्याउन लागिएको विवादित मदरसा विधेयक स्थगन गराउन खेल्नुभएको मुख्य भूमिका।
८. उपभोक्ता समितिको भुक्तानी फर्छोट: मधेस प्रदेशका तत्कालीन भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री जितेन्द्र सोनलद्वारा कमिसनका लागि रोकिएको भनिएको उपभोक्ता समितिको भुक्तानी फर्छोट गराउन गर्नुभएको पहल।
९. बीरगन्जमा अवैध व्यापार बन्द: चिनियाँ नागरिकहरूद्वारा वीरगन्जमा गैरकानुनी रूपमा सञ्चालन गरिएका अवैध व्यापारिक गतिविधिहरू बन्द गराउनुभएको कार्य।
१०. संसदीय विकास कोष रद्दको माग: देशमा विद्यमान आर्थिक मन्दीलाई ध्यानमा राख्दै सांसदहरूको संसदीय विकास कोषको रकम वितरण बन्द गराउन गर्नुभएको आन्दोलन।
अन्य प्रमुख योगदान तथा गतिविधिहरू:
११. उत्तरी सीमा सुरक्षा र रुइला नाका विवाद: गोरखाको चुमनुब्रीस्थित रुइला नाकामा चीनले लगाएको तारबार र भूमि अतिक्रमणविरुद्ध आवाज उठाउँदै काठमाडौँस्थित संयुक्त राष्ट्रसंघको कार्यालय तथा भूमि व्यवस्था मन्त्रालयमा ज्ञापनपत्र बुझाउनुभएको।
१२. बीआरआई परियोजनाको विरोध: चीनको ‘बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ’ परियोजनालाई राष्ट्रघाती भन्दै त्यसको खारेजीका लागि काठमाडौँमा वृहत् विरोध प्रदर्शनको नेतृत्व गर्नुभएको।
१३. हिन्दू राष्ट्र र सनातन धर्मको रक्षा: नेपाललाई पुनः हिन्दू राष्ट्र घोषणा गर्नुपर्ने मागसहित सनातन धर्म र वैदिक परम्पराको संरक्षणका लागि निरन्तर नागरिक आन्दोलन गर्नुभएको।
१४. सुनसरी (देवानगञ्ज) घटनाका पीडितलाई न्याय: सुनसरीको देवानगञ्ज (कप्तानगञ्ज) मा भएको हिंसात्मक घटनामा मारिएका र घाइते भएका युवाहरूलाई न्याय दिलाउन तथा दोषीलाई कारबाही गराउन काठमाडौँको माइतीघरमा आमरण अनशनमा बस्नुभएको।
सम्बन्धित खबर
