चिनियाँ प्रपोगाण्डा फैलाउन कन्फ्युसियस संस्थानहरुलाई फेरि ब्राण्डेड गरिँदै, यसरी भयो भण्डाफाेर
एसीपी संवाददाता
१० श्रावण २०७९, मंगलवार २०:४२ मा प्रकाशित
काठमांडौ । पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको नेतृत्वमा अमेरिकी प्रशासनले सन् २०२० मा अमेरिकामा कार्यरत ११८ चिनियाँ कन्फ्युसियस इन्स्टिच्युट (सीआई) मध्ये १०४ बन्द गराएका थियो ।
कन्फ्युसियस संस्थानहरुले चिनियाँ भाषा र संस्कृति प्रवर्द्धन गर्ने नाममा गुप्चर र जासुसीको काम गर्दा सुरक्षा खतरा पैदा भएको भन्दै विश्वभर नै बन्द गरिएका छन् । एक नयाँ नेशनल एसोसिएसन अफ स्कोलर्स (एनएएस) को प्रतिवेदनले यी मध्ये, कम्तीमा २८ ले आफ्नो कन्फ्युसियस इन्स्टिच्युटलाई समान कार्यक्रमको साथ प्रतिस्थापन गरेका छन् र कम्तिमा ५८ ले आफ्नो पूर्व कन्फ्युसियस संस्थानसँग घनिष्ठ सम्बन्ध कायम राखेका छन् ।
प्रतिवेदनमा भनिएको छ कि कन्फ्युसियस इन्स्टिच्युटहरु, विवादास्पद चीन समर्थित भाषा र साँस्कृतिक प्रशिक्षण केन्द्रहरू, रिब्रान्डिङ र संयुक्त राज्य भरमा पुन: खोल्दै छन् ।
चीनद्वारा विदेशी मिसन तोकिएपछि अमेरिकामा संस्थानहरू बन्द गरिएको थियो । यस सम्बन्धमा आधिकारिक विज्ञप्तिमा भनिएको छ कि “अगस्ट १३, २०२० मा राज्य विभागले कन्फ्युसियस इन्स्टिच्युट यूएस सेन्टर (सीआइयूएस), जुन अमेरिकी सीआईको वाशिंगटन डीसी-आधारित मुख्यालयको रूपमा जनवादी गणतन्त्र चीनको विदेशी मिशनको रूपमा सेवा गर्दछ ।
यो संगठन र यसको राज्य निर्देशित प्रकृति पछाडि अस्पष्ट कारणहरू छन् । विदेशी नियोगका रूपमा तोकिएका संस्थाहरूले अमेरिकामा हुने गतिविधिहरु कोष, कर्मचारी, पाठ्यक्रम र बारे अमेरिकी सरकारलाई रिपोर्ट पेश गर्नुपर्नेछ । अमेरिकामा सीआई स्कूलहरू कानूनी रूपमा रिपोर्ट गर्न बाध्य थिए । अमेरिकी विद्यालय र संस्थाहरूलाई २ लाख ५० हजार डलर भन्दा बढी दिइयो ।
जुलाई २०२१ मा, रिपोर्टहरूले संकेत गरे कि जर्मनीको शिक्षा मन्त्रालयले देशका विश्वविद्यालयहरूलाई सीआईसँगको सहकार्य अन्त्य गर्न आह्वान गरेको थियो । चिनियाँ भाषा र संस्कृतिमा पाठ्यक्रमहरू प्रदान गर्दछ । चिनियाहरु त्रसित भए । यो निर्णय र प्रतिक्रिया दिन सरकारी स्वामित्वको ग्लोबल टाइम्स प्रयोग गर्यो। अक्टोबर २०२१ मा प्रकाशित लेखमा भनिएको छ, “चीन शैक्षिक र सांस्कृतिक आदानप्रदान गतिविधिहरूमा दृढतापूर्वक राजनीतिकरणको विरोध गर्दछ” ।
युरोपियन युनियनमा त्यहाँ लगभग १९० चिनियाँ कन्फ्युसियस संगठनहरू विश्वव्यापी रूपमा सबैभन्दा बढी छन् । विदेशमा सफ्ट पावर प्रक्षेपणको महत्त्वपूर्ण उपकरणका रुपमा चीनले उपयोग गर्दै आएको छ । अप्रिल २०२० मा, स्वीडेनले यसको अन्तिम सीआई कक्षाकोठा बन्द गरेको थियो, नर्वेले मार्च २०२१ मा सोको अनुसरण गरेको थियो । यसअघि २०१९ मा, भ्रिजे यूनिभर्सिटिट ब्रसेलमा सीआईको निर्देशकलाई जासुसीको लागि देशबाट निष्कासन गरिएको थियो । संस्थान बन्द गरिएको थियो ।
एक वर्ष पहिले, विश्वव्यापी रूपमा बन्द हुने सीआईको बढ्दो संख्याको सामना गर्दै चीनले संगठनलाई पुन: ब्रान्डिङ गर्यो । आधिकारिक रूपमा हानबनको रूपमा चिनिन्छ, सीआई जारी गरियो । घोषणा गरियो कि हानबन सीआईको ग्लोबल नेटवर्क हुनेछ । अब नयाँ स्थापना गरिएको हानबन गैर-सरकारी फाउन्डेसनद्वारा सञ्चालित हुनेछ ।
यो रिब्रान्डिङ साँच्चै सीआईको वास्तविक मनसाय छल्ने एक तरिका थियो, ताकि चीनले आफ्नो सफ्ट पावरलाई प्रभावकारी रूपमा विदेशमा प्रयोग गर्न जारी राख्न सक्छ । जुलाई २०२० मा, चिनियाँ सरकारले सीआई अभिभावक विभाग, चिनियाँको कार्यालयलाई पुन: ब्रान्ड गर्यो । र भाषा परिषद् अन्तर्राष्ट्रिय, शिक्षा मन्त्रालयको लागि केन्द्रको रूपमा भाषा विनिमय र सहयोग सीएलईसी छुट्टै गठन गरेको छ ।
चाइनिज इन्टरनेशनल एजुकेशन फाउण्डेशन (सीएलइएफ) कोषको लागि र कन्फुसियस संस्थानहरू र तिनीहरूका धेरै प्रतिस्थापनहरू निरीक्षण गर्दा सीआईको पछाडि चिनियाँ राज्य कत्तिको नजिक छ भन्ने कुराबाट प्रष्ट हुन्छ । तत्कालीन अध्यक्ष ली चाङचुनको अप्रिल २००७ को भनाइको अवलोकनअन्तर्गत आध्यात्मिक सभ्यता निर्माण गर्न केन्द्रीय मार्गदर्शन आयोग कम्युनिष्ट पार्टीको केन्द्रीय समितिको प्रचार विभाग अन्तगर्तको निकाय हे ।
उनको भनाइलाई सिन्ह्वाले उद्धृत गरेको छ कि कन्फ्युसियस संस्थानहरू एक थिए, सीसीपीको बाह्य प्रचार संरचनाको महत्त्वपूर्ण भागका रुपमा । लामो समयको लागि, विश्लेषकहरूले संस्थानहरूलाई कम्युनिष्ट पार्टीका लागि विदेशमा प्रचार गर्ने मेसिनको रूपमा हेरे ।
चीनको (सीपीसी)को स्पिरिटअनुसार भाषणहरूमा निगरानी र हस्तक्षेप गर्ने उपकरण र क्याम्पसमा गतिविधिहरूमा देखियो । उदाहरण को लागी,२००९ मा, उत्तरी क्यारोलिना राज्य विश्वविद्यालय दलाई लामालाई क्याम्पसमा बोल्न आमन्त्रण गर्ने योजना रद्द गरियो ।
दश वर्ष पछि, २०१९ मा, अमेरिकी रक्षा विभागले सीआई होस्ट गर्ने विश्वविद्यालयहरूको लागि कोष प्रदान नगर्ने घोषणा गर्यो । हानबानको कोष गतिविधिहरूमा अमेरिकी शिक्षा विभागको अनुसन्धानले अमेरिकाको करिब ७० प्रतिशत शिक्षा सुविधाले हानबानबाट प्राप्त रकमको मात्रा रिपोर्ट गर्न असफल भएको फेला पारेको छ ।
सीआईसीले धेरै सर्तहरू राखेका थिए, पश्चिमी विश्वविद्यालयहरूमा तिनीहरूका साझेदारहरू, जस्तै गोपनीयता सम्झौताहरू, यसको मतलब विद्यालयहरूले सीआई प्रदान गरेको कोषको रकम खुलासा गर्न सकेनन् । एनएएस प्रतिवेदनमा, यो पत्ता लाग्यो कि जनवरी २०१२ देखि जुन २०१८ सम्म, १५ यूएस विद्यालयहरूले हानबानबाट १५ मिलियन डलरभन्दा बढी प्राप्त गरेको स्वीकार गरे ।
हानबनको यूएस स्कूलहरूमा खर्च अमेरिकी सिनेटको स्थायी द्वारा उत्तम उदाहरण हो । वित्तीय अभिलेख विश्लेषण गर्ने अनुसन्धान प्रतिवेदन उपसमितिका अनुसार अमेरिकाका करिब १०० विद्यालयमा हानबनले सोभन्दा बढी ११३ मिलियन डलर इन्जेक्सन गरेको पाइएको छ ।
शिक्षा विभागले धेरै कलेजहरूलाई बोलायो लगभग ३.६ बिलियन रिपोर्ट गर्दै र यी विश्वविद्यालयहरूलाई सक्रिय रूपमा लेबल गर्यो । कोषको लागि विदेशी सरकारी निगमहरू र नागरिकहरूलाई आग्रह गर्दै एनएएस प्रतिवेदनले हेरिटेजद्वारा आयोजित जुन २०२१ को छलफललाई नोट गर्छ । फाउन्डेसनले निष्कर्ष निकाल्यो कि अमेरिकामा सीआई बन्द हुनु “सफलताको कथा हो ।
अझ स्पष्ट निष्कर्ष यो हो कि पुन: ब्रान्डिङले यी चिनियाँ संस्थाहरूलाई पश्चिममा फस्टाउने नयाँ तरिका दिन्छ। यो सीआईमाथिको नियन्त्रणको परिवर्तनले कुनै पनि हालतमा चीनबाट स्वतन्त्रता सुनिश्चित गर्दैन । पश्चिमलाई वास्तविक उद्देश्य बुझ्न केही समय लाग्यो, चीनले सीआईलाई आफ्नो भाषा र संस्कृति प्रवर्द्धन गर्ने प्लेटफर्मको रूपमा प्रचार गर्ने भने पनि यो धम्की घर संचालित भएपछि अमेरिकी प्रशासनले उपयुक्त कारबाही लियो ।
यद्यपि, अमेरिका र विश्वभरका अन्य राष्ट्रहरूले चीनले चलाखीपूर्वक सीआईलाई पुन: ब्रान्ड गरेको छ भन्ने महसुस गर्दै गएका छन् । सीआई आज सबैभन्दा राम्रो छ । सीपीसीले कसरी साधारण कार्यको साथ आफ्नो विदेश प्रचार जारी राख्छ भन्ने उदाहरण पुन: ब्रान्डिङ हो । चीनको यी हेरफेरबाट विश्वभर सतर्क रहनु आवश्यक रहेकोमा जोड दिइँदै आइएको छ । नेपालपाना
सम्बन्धित खबर
