स्थानीय शासन सुदृढीकरणका अब्बल व्यक्तित्व : मीनबहादुर मल्ल
एसीपी संवाददाता
३१ भाद्र २०८३, बुधबार १५:४८ मा प्रकाशित
दिनेश ठाकुर नेपालगञ्ज, भदौ ३१ गते — स्थानीय शासनको अनुभव, सामाजिक सेवाको अभ्यास र विकासका मुद्दाप्रतिको निरन्तर सक्रियता—मीनबहादुर मल्लको सार्वजनिक परिचय यिनै आधारमा बनेको देखिन्छ। दुई दशकभन्दा बढी समय स्थानीय शासन तथा विकास व्यवस्थापनका क्षेत्रमा काम गरेका मल्ल पछिल्लो समय सामाजिक सेवाको सीमाभन्दा बाहिर पुगेर नेपालगञ्जको समग्र विकास, आर्थिक सम्भावना र स्थानीय नेतृत्वका विषयमा समेत सक्रिय देखिएका छन्।
बाँकेको नेपालगञ्ज निवासी मल्ल सामाजिक सेवा, स्वास्थ्य पूर्वाधार, पर्यटन प्रवर्द्धन, वातावरण संरक्षण तथा स्थानीय शासन सुदृढीकरणका क्षेत्रमा निरन्तर संलग्न रहँदै आएका छन्। स्थानीय शासन र विकाससँग सम्बन्धित लामो व्यावसायिक अनुभवलाई उनले पछिल्लो समय नेपालगञ्जको विकासका स्थानीय मुद्दासँग जोड्दै आएका छन्।
स्थानीय शासनको लामो अनुभव :
संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय विकास कार्यक्रम (UNDP) को सहयोगमा सञ्चालित विभिन्न परियोजनामा स्थानीय शासन विज्ञ तथा जिल्ला विकास सल्लाहकारका रूपमा लामो समय काम गरेका मल्लले स्थानीय तहको योजना तर्जुमा, कार्यान्वयन, अनुगमन, मूल्याङ्कन, संस्थागत विकास तथा क्षमता अभिवृद्धिका क्षेत्रमा काम गरेका छन्।
स्थानीय सरकार कसरी प्रभावकारी र जवाफदेही बन्न सक्छ, नागरिकका आवश्यकता कसरी योजनामा समेटिन सक्छन् र विकासका कार्यक्रमलाई परिणाममुखी कसरी बनाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा उनको लामो व्यावसायिक अनुभव रहेको छ।
मल्लको बुझाइमा स्थानीय विकास सडक, भवन र भौतिक संरचना निर्माणमा मात्र सीमित हुनुहुँदैन। विकाससँग नागरिकको जीवनस्तर, रोजगारी, स्वास्थ्य, शिक्षा, वातावरण, सुशासन र आर्थिक अवसर पनि जोडिनुपर्छ।
सामाजिक सेवामा निरन्तर सक्रिय :
स्थानीय शासनको क्षेत्रमा काम गरेको अनुभवसँगै मल्ल सामाजिक सेवामा पनि सक्रिय रहँदै आएका छन्। नेपाल रेडक्रस सोसाइटीको केन्द्रीय तथा जिल्ला तहमा विभिन्न जिम्मेवारीमा रहेर उनले मानवीय सेवा र स्वास्थ्यसम्बन्धी क्षेत्रमा समेत काम गरेका छन्।
विशेषगरी नेपालगञ्जस्थित भेरी अस्पतालमा प्रादेशिक रक्तसञ्चार सेवा (ब्लड बैंक) भवन स्थापना तथा सञ्चालनसँग जोडिएको उनको संलग्नतालाई स्वास्थ्य पूर्वाधार विकाससँग सम्बन्धित महत्वपूर्ण कामका रूपमा उल्लेख गरिन्छ।
रक्तसञ्चार सेवाको पूर्वाधार विकासले पश्चिम नेपालका विभिन्न जिल्लाबाट उपचारका लागि आउने नागरिकलाई आवश्यक समयमा सुरक्षित र सहज रूपमा रगत उपलब्ध गराउने सेवामा सहयोग पुर्याएको छ।
मानवीय सेवा र सामाजिक उत्तरदायित्वलाई मल्लले सार्वजनिक जीवनको महत्वपूर्ण आधारका रूपमा लिँदै आएका छन्।
नेपालगञ्जको आर्थिक सम्भावनामा जोड :
सामाजिक सेवासँगै मल्ल पछिल्लो समय पश्चिम नेपालको आर्थिक तथा पर्यटन विकासका विषयमा पनि सक्रिय छन्।
नेपालगञ्जलाई पश्चिम नेपालको प्रमुख व्यापारिक तथा पर्यटन केन्द्रका रूपमा विकास गर्न नेपालगञ्ज–दिल्ली सीधा हवाई सम्पर्क आवश्यक रहेको उनको धारणा छ। भारतसँगको ऐतिहासिक व्यापारिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्धलाई आर्थिक अवसरमा रूपान्तरण गर्न नेपालगञ्जको अन्तर्राष्ट्रिय हवाई सम्पर्क महत्वपूर्ण हुने उनको तर्क छ।
नेपालगञ्ज उद्योग वाणिज्य संघको नेतृत्वमा गठन गरिएको १६ सदस्यीय सरोकारवाला दबाब समूहमा समेत मल्ल सक्रिय सदस्यका रूपमा जोडिएका छन्।
उनका अनुसार नेपालगञ्जलाई केवल सीमावर्ती सहरका रूपमा होइन, पश्चिम नेपालको व्यापार, पर्यटन, स्वास्थ्य, शिक्षा तथा सेवाको प्रमुख केन्द्रका रूपमा विकास गर्न दीर्घकालीन रणनीति आवश्यक छ।
वातावरण संरक्षणमा पनि सक्रिय :
नेपालगञ्जको विकासको चर्चा गर्दा वातावरणीय पक्षलाई बेवास्ता गर्न नहुनेमा मल्लको जोड छ।
बाँकेको जयन्दु पुनर्स्थापना केन्द्रलगायत विभिन्न क्षेत्रमा वृक्षारोपण तथा वातावरणमैत्री गतिविधिमा उनको सहभागिता रहँदै आएको छ।
बढ्दो तापक्रम, अनियन्त्रित सहरीकरण र हरियालीको कमीले नेपालगञ्जजस्ता तराईका सहरमा चुनौती थपिँदै गएको अवस्थामा विकास र वातावरणबीच सन्तुलन कायम गर्नुपर्ने उनको धारणा छ।
उनले स्वच्छ, हराभरा र वातावरणमैत्री नेपालगञ्ज निर्माणलाई विकासको अभिन्न पक्षका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएका छन्।
“नागरिकको आवश्यकता योजनाको आधार बन्नुपर्छ”
स्थानीय तहको योजना तर्जुमामा नागरिकको प्रत्यक्ष सहभागिता हुनुपर्ने मल्लको जोड छ। नागरिकले भोगेका वास्तविक समस्या र आवश्यकताको पहिचान नगरी बनाइने योजनाले अपेक्षित परिणाम दिन नसक्ने उनको बुझाइ छ।
उनका अनुसार स्थानीय तहले योजना बनाउँदा तथ्याङ्क र सूचनामा आधारित भएर प्राथमिकता निर्धारण गर्नुपर्छ। वडा र बस्तीस्तरबाट आवश्यकता पहिचान गरी त्यसलाई बजेट तथा कार्यक्रममा जोड्न सके मात्र स्थानीय सरकार नागरिकसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिन सक्छ।
योजना निर्माणको प्रक्रियामा नागरिकको आवाज सुन्ने र कार्यान्वयनपछि त्यसको परिणाम तथा प्रभावको अनुगमन गर्ने प्रणालीलाई उनले सुशासनको महत्वपूर्ण आधार मान्दै आएका छन्।
अबको बहस—कस्तो नेपालगञ्ज?
नेपालगञ्जको विकासबारे पछिल्लो समय उठिरहेका विभिन्न बहससँगै मल्लको सक्रियता पनि स्थानीय सामाजिक तथा राजनीतिक वृत्तमा चर्चाको विषय बन्न थालेको छ।
उनले अघि सार्दै आएको अवधारणामा स्वच्छ, सुरक्षित, व्यवस्थित र समृद्ध नेपालगञ्ज प्रमुख विषयका रूपमा देखिन्छ।
उनका प्राथमिकतामा व्यवस्थित सहरी यातायात, ट्राफिक व्यवस्थापन, फोहोरमैला व्यवस्थापन, हरियाली प्रवर्द्धन, सार्वजनिक जग्गाको संरक्षण, भूमिगत विद्युत् तथा सञ्चार संरचना, पर्यटन विकास, स्वास्थ्य पूर्वाधार, व्यापारिक वातावरण तथा नागरिक सहभागितामा आधारित योजना निर्माणजस्ता विषय छन्।
नेपालगञ्जलाई आधुनिक सहर बनाउने चर्चा नारामा मात्र सीमित नराखी त्यसका लागि दीर्घकालीन योजना, स्पष्ट प्राथमिकता, पर्याप्त स्रोत र जवाफदेही कार्यान्वयन आवश्यक रहेको उनको धारणा छ।
स्थानीय नेतृत्वको बहसमा मल्ल :
आगामी २०८४ सालको स्थानीय तह निर्वाचनलाई लक्षित गर्दै नेपालगञ्जको नेतृत्वका सम्भावित अनुहारबारे चर्चा सुरु हुन थालेको छ। यही क्रममा लामो समय स्थानीय शासन र सामाजिक क्षेत्रमा काम गरेका मल्लको नाम पनि सम्भावित नेतृत्वका लागि चर्चामा आउन थालेको छ।
यद्यपि उम्मेदवारी र नेतृत्वको अन्तिम निर्णय सम्बन्धित राजनीतिक प्रक्रिया तथा पार्टीगत निर्णयबाट तय हुने विषय हो। तर मल्लको लामो स्थानीय शासनसम्बन्धी अनुभव, सामाजिक क्षेत्रमा निरन्तर सक्रियता र नेपालगञ्जका स्थानीय मुद्दाप्रतिको चासोका कारण उनको सम्भावित राजनीतिक यात्रालाई चासोका साथ हेरिएको छ।
मल्ल भने आफूले पदभन्दा काम र परिणामलाई प्राथमिकता दिने बताउँदै आएका छन्।
उनको भनाइमा नेपालगञ्जलाई विकासको नयाँ उचाइमा पुर्याउन व्यक्ति विशेषभन्दा माथि उठेर नागरिक, निजी क्षेत्र, राजनीतिक दल, सामाजिक संस्था तथा राज्यका निकायबीच सहकार्य आवश्यक छ।
सपना—सुन्दर नेपालगञ्जको :
“नेपालगञ्जलाई केवल ठूलो सहर होइन, व्यवस्थित, सुरक्षित, स्वच्छ र आर्थिक रूपमा गतिशील सहर बनाउने सपना छ,” मल्लको भनाइ छ।
स्थानीय स्रोत–साधनको अधिकतम उपयोग, नागरिक सहभागिता, पारदर्शिता र दीर्घकालीन योजनामार्फत नेपालगञ्जको विकास सम्भव रहेको उनको धारणा छ।
सामाजिक सेवाबाट सुरु भएको उनको सार्वजनिक सक्रियता अहिले स्थानीय विकास र नेतृत्वको बहससम्म आइपुगेको छ। आगामी निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा नेपालगञ्जले कस्तो नेतृत्व खोज्छ र विकासको जिम्मेवारी कसलाई सुम्पन्छ भन्ने प्रश्नसँगै मल्लको नाम पनि थप चर्चामा आउने देखिन्छ।
अन्ततः प्रश्न एउटा व्यक्तिको राजनीतिक यात्राको मात्र होइन, नेपालगञ्ज कस्तो बनाउने र त्यसका लागि कस्तो नेतृत्व आवश्यक छ भन्ने हो। यही प्रश्नको उत्तर खोज्ने क्रममा मल्लको अनुभव, सक्रियता र विकाससम्बन्धी दृष्टिकोणले आगामी दिनमा कस्तो राजनीतिक अर्थ राख्छ भन्ने हेर्न बाँकी छ।
सम्बन्धित खबर
