रक्सौलदेखि काठमाडौँसम्मको रेल: डा. सञ्जय जयसवालको पहल मार्फत कनेक्टिभिटीमा नयाँ अध्याय
भारत-नेपाल सम्बन्धलाई उकास्न एउटा ऐतिहासिक पहल देखा परेको छ, जसमा डा. सञ्जय जयसवालको सक्रिय भूमिका महत्वपूर्ण मानिन्छ। लामो समयदेखि यस परियोजनामा सक्रिय रूपमा संलग्न डा. जयसवालले यस मुद्दालाई दृढतापूर्वक समर्थन मात्र गरेनन् तर यसलाई तल्लो तहमा अगाडि बढाउन पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले। अब, रक्सौल-काठमाडौँ ब्रोडगेज रेल परियोजनाको लागि विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (DPR) तयार पारिएको छ र नेपाल सरकारबाट स्वीकृतिको पर्खाइमा छ।
लगभग १३६ किलोमिटर लामो यो रेल लाइनले रक्सौललाई सिधै काठमाडौँसँग जोड्नेछ। हाल, बसबाट यात्रा गर्न ६ देखि ९ घण्टा लाग्छ, तर रेल सेवा सुरु भएपछि, यो समय केवल २ देखि २.५ घण्टामा घट्नेछ। यसले यात्रुहरूलाई छिटो, सुरक्षित र सुविधाजनक यात्रा विकल्प प्रदान गर्नेछ।
यस परियोजनाको एउटा महत्त्वपूर्ण पक्ष यसको किफायती हुनेछ। हाल बस भाडा लगभग ₹१,००० पर्ने भए पनि, रेल सञ्चालन भएपछि अनुमानित भाडा ₹२०० देखि ₹३०० सम्म हुने अपेक्षा गरिएको छ। यसले सामान्य यात्रुहरूको लागि सीमापार यात्रा धेरै सहज बनाउनेछ।
यो परियोजनालाई इन्जिनियरिङ दृष्टिकोणबाट अत्यन्तै चुनौतीपूर्ण मानिन्छ, किनकि यसको ठूलो हिस्सा पहाडी भूभागबाट गुज्रनेछ। योजना अनुसार, यस मार्गमा ३९ सुरुङ, ४१ प्रमुख पुल, २५९ साना पुल, ३२ सडक ओभरब्रिज र ५३ अन्डरपासहरू निर्माण गरिनेछ। यो परियोजना आधुनिक इन्जिनियरिङ र प्रविधिको उत्कृष्ट उदाहरण बन्न सक्छ।
प्रस्तावित रेल मार्गमा वीरगञ्ज, चन्द्रपुर र अन्य प्रमुख स्थानहरू सहित कुल १३ स्टेशनहरू समावेश हुनेछन्। यी स्टेशनहरू स्थानीय बासिन्दाहरूको लागि मात्र नभई व्यावसायिक गतिविधिहरूको लागि पनि महत्त्वपूर्ण केन्द्र बन्नेछन्।
यो परियोजनाले पर्यटन र व्यापार दुवैलाई ठूलो प्रोत्साहन दिने अपेक्षा गरिएको छ। डा. संजय जयसवालका अनुसार, यसले माल ढुवानी लागत घटाउनेछ, जसले गर्दा वस्तुहरूको मूल्य घट्नेछ। यसका साथै, यो परियोजना भविष्यमा दिल्लीदेखि काठमाडौँसम्म सिधा सम्पर्क स्थापित गर्ने दिशामा एउटा महत्त्वपूर्ण कदम साबित हुन सक्छ।
समग्रमा, रक्सौल-काठमाडौँ रेल परियोजनालाई भारत र नेपालबीचको आर्थिक, सांस्कृतिक र सामाजिक सम्बन्धलाई अझ बलियो बनाउने पहलको रूपमा हेरिएको छ। सबैको नजर अब नेपाल सरकारको स्वीकृतिमा छ, जसले यो सपनालाई वास्तविकतामा परिणत गर्ने बाटो खोल्नेछ।



