श्रीलंका दिवालिया कगारमा किन ?
एसीपी संवाददाता
२९ पुष २०७८, बिहीबार ०७:४३ मा प्रकाशित
कोरोना भाइरसको महामारीका कारण श्रीलंकाले ठूलो आर्थिक र मानवीय संकटको सामना गरिरहेको छ । सन् २०२२ मा देश दिवालिया हुने डर छ । द गार्डियनले एक रिपोर्टमा यो जानकारी दिएको हो ।
प्रतिवेदनका अनुसार कीर्तिमानी उच्च मुद्रास्फीति, उपभोग्य वस्तुको मूल्य आकासिएको र राज्यको कोषमा आएको कमीले दिवालिया हुने डर बढाएको छ । यस संकटको लागि कोरोनाभाइरस महामारी आंशिक रूपमा जिम्मेवार छ। भाइरसको फैलावट रोक्न पर्यटन क्षेत्र ठप्प भएको छ । जसको असर देशको अर्थतन्त्रमा परेको छ ।
समग्रमा, उच्च खर्च र करले राज्यको कोषमा राजस्व घटाएको छ। चीनमाथिको ठूलो ऋण र विदेशी मुद्रा सञ्चिति दशकयताकै न्यून स्तरमा छ। सरकारले स्वदेशी ऋण र विदेशी ऋण तिर्न पैसा छापेपछि मुद्रास्फीति बढेको हो ।
विश्व बैंकका अनुसार श्रीलंकामा महामारी सुरु भएयता ५ लाख मानिस गरिबीको रेखामुनि परेका छन् ।
अनुरोध गरिएको परानागामा उत्पादन र कार खरिद ऋणको अतिरिक्त लागत तिर्न कोलम्बो चालकले अर्को काम सुरु गरेका छन्। अझै खुवाउँदैनन् । उनले भने, ‘मलाई ऋण तिर्न निकै गाह्रो भएको छ । बिजुली र पानीको बिल तिरेपछि खाद्यान्न किने पैसा बाँकी छैन ।
उनले थपे कि उनको परिवारले अब दिनमा तीनको सट्टा दुई छाक खान्छन्। गाउँको किराना पसलमा १ किलोको प्याकेट किन्न सक्ने अवस्था छैन । त्यसैले 100 ग्रामको सानो प्याकेट बनाइन्छ। अहिले सबैले १०० ग्राम सिमी किनिरहेका छन् । तर पहिले हप्तामा १ किलो किन्थ्यौं ।
श्रीलंकाको अवस्था यति नाजुक बनेको छ कि हरेक ४ जनामध्ये १ जना राहदानी कार्यालयमा भेला भइरहेका छन् । अधिकांश युवा र शिक्षित। उनीहरु देश छोड्न चाहन्छन् ।
टापु राष्ट्रको लागि सबैभन्दा ठूलो बोझ उनीहरूको विदेशी ऋण हो। विशेषगरी चीनसँग धेरै नतिरेको ऋण छ । चीनसँग ५० करोड ऋण छ । यसैबीच, कोलम्बोले गत वर्ष बेइजिङबाट अर्को एक अर्ब ऋण लिएको थियो। आगामी १२ महिनामा सार्वजनिक र निजी क्षेत्रले स्वदेशी तथा वैदेशिक ऋणको ८ अर्ब ३ करोड रुपैयाँ पनि चुक्ता गर्नुपर्नेछ । जनवरीमा अन्तर्राष्ट्रिय ऋणपत्रका लागि ५० करोड रुपैयाँ तिर्नुपर्नेछ । तर, नोभेम्बरसम्म मुलुकको विदेशी मुद्रा सञ्चिति १ अर्ब ६ करोड मात्रै थियो ।
विपक्षी सांसद र अर्थशास्त्री हर्षा डे सिल्भाले हालै देशको संसदमा श्रीलंकाको विदेशी मुद्रा सञ्चिति जनवरीमा ४३८ मिलियन डलर कम हुने बताए। फेब्रुअरीदेखि अक्टोबरसम्म वैदेशिक ऋण ४ अर्ब ६ करोड डलर रहनेछ ।
उनले सिंगो देश दिवालिया हुने बताए ।
