एक बयानलाई लिएर भारतमा यति धेरै हंगामा मच्चिएको छ, तर इस्लामिक राष्ट्र चीनमा लाखौं मुस्लिमको दमनमा किन मौन छ?
एसीपी संवाददाता
२७ जेष्ठ २०७९, शुक्रबार १४:०८ मा प्रकाशित
एजेन्सी – बीजेपी नेतृ नुपुर शर्माले पैगम्बर मोहम्मदलाई लिएर दिएको विवादास्पद बयानप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै धेरै मुस्लिम देशले भारतसँग माफी माग्नुपर्ने माग गरेका छन् । इराक, इरान, कुवेत, कतार, साउदी अरेबिया, ओमान, मलेसिया, युएई, जोर्डन, अफगानिस्तान, पाकिस्तान, बहराइन, माल्दिभ्स, लिबिया, टर्की र इन्डोनेसियाले कम्तिमा १६ मुस्लिम राष्ट्रहरूले भारतको यो विवादास्पद बयानप्रति आधिकारिक विरोध जनाएका छन्।
साथै, इस्लामिक सहयोग संगठन अर्थात् ५७ मुस्लिम देशको संगठन ओआईसीले पनि नुपुर शर्माको भनाइको आलोचना गरेको छ ।
अहिले सामाजिक सञ्जालमा प्रश्न उठिरहेको छ कि भारतको विरुद्धमा झुटो बयान दिएर मोर्चा खोलेका अरब राष्ट्रहरु चीनले लाखौं उइगर मुस्लिममाथि भइरहेको अत्याचारमा किन मौन बसेका छन् । यी अरब देशहरूले चीनका उइगर मुस्लिमहरूलाई शोषण गर्नुको सट्टा समर्थन गरेको धेरै पटक देखिएका छन्।
यस्तो अवस्थामा चीनमा उइगर मुस्लिममाथि हुने अत्याचारमा अरब राष्ट्रहरू किन मौन छन् ? चीन र अरब देशहरू बीचको यो मित्रताको कारण के हो?
चीनले १० लाख उइगर मुस्लिमलाई बन्दी बनाएर यातना दिइरहेको छ
उइगरहरू चीनको सिनजियाङ प्रान्तमा बस्ने मुस्लिमहरू हुन्। तिनीहरूको जनसंख्या लगभग 1.20 करोड छ। रिपोर्टका अनुसार चीनले विगत केही वर्षदेखि उइगर मुस्लिमहरूको व्यवस्थित शोषण गरिरहेको छ। चीनमाथि उइगर मुस्लिमको नरसंहारदेखि जबरजस्ती श्रम, जबरजस्ती नसबंदी र महिलाको बलात्कारसम्मको आरोप लगाइएको छ।
चीनले करिब १० लाख उइगर मुस्लिमलाई उचित प्रक्रियाबिना नै हिरासत शिविरमा राखेको मानवअधिकार संगठनहरूले आरोप लगाएका छन्।
गत वर्ष एक पूर्व चिनियाँ प्रहरी अधिकारीले बेलायतको स्काई न्यूजलाई दिएको अन्तर्वार्तामा भनेका थिए कि चिनियाँ हिरासत केन्द्रहरूमा उइगर मुस्लिमहरूलाई मुखमा पाइप बाँधेर धेरै दिनसम्म भोकै राखिन्छ। कहिलेकाहीँ उइगुरहरूलाई कुटपिट गरी मार्ने गरिन्छ।
चीनले १६ हजारभन्दा बढी मस्जिद ध्वस्त पारेको छ
चिनियाँ सरकारी तथ्याङ्कअनुसार सन् २०१५-२०१८ को अवधिमा उइगर मुस्लिमहरूको अधिकांश क्षेत्रमा जन्मदर ६० प्रतिशतभन्दा बढीले घटेको छ। सन् २०१९ मा सिन्जियाङमा जन्मदर २४ प्रतिशतले घटेको छ। रिपोर्टका अनुसार सन् २०१७ देखि चीनले सिनजियाङमा १६ हजारभन्दा बढी मस्जिद ध्वस्त गरिसकेको छ। लाखौं बालबालिकालाई आफ्ना अभिभावकबाट जबरजस्ती अलग गरी बोर्डिङ स्कूलमा पठाइएको छ।
सन् २०१४ देखि चीनले कम्तीमा ६३० इमाम र अन्य मुस्लिम धर्मगुरुलाई गिरफ्तार गरेको आरोप छ। जसमध्ये १८ जनाको हिरासतमै मृत्यु भएको थियो । रिपोर्टका अनुसार चीनले लगातार उइगर मुस्लिमहरूलाई सिनजियाङमा मात्र नभई चीनबाहिर पनि उनीहरूमाथि नजर राख्न खोजिरहेको छ। यति मात्र होइन, चीनले उइगर मुस्लिमहरूलाई दाह्री खौराउन पनि दबाब दिइरहेको छ। उही समयमा चीनले उइघुर आप्रवासीहरूलाई उनीहरूको व्यक्तिगत जानकारी उनीहरूलाई हस्तान्तरण गर्न बलियो बनाउँदैछ र उनीहरूको परिवारलाई धम्की दिइरहेको छ।
अरब देशहरूले चीनमा उइगर मुस्लिमहरूको शोषणलाई समर्थन गर्दै आएका छन् 
मुस्लिम देशहरूले उइघुर मुस्लिमहरूको मामिलामा चीनलाई मात्रै नभई उइगर मुस्लिमहरूविरुद्ध चीनले चलाएको विश्वव्यापी अभियानलाई पनि समर्थन गर्दै आएका छन्। कम्तिमा छ अरब देशहरू – इजिप्ट, मोरक्को, कतार, साउदी अरेबिया, सिरिया र यूएईले उइगर मुस्लिमहरूलाई थुनामा मात्रै नभएर चीनको आदेशमा उनीहरूलाई देश निकाला पनि गरेका छन्।
वास्तवमा, चीनले सिनजियाङ प्रान्तमा बहुसंख्यक उइगर मुस्लिमहरू विरुद्धको कारबाहीलाई औचित्य साबित गर्न प्रचार गरिरहेको छ र आतंकवाद र अतिवादलाई रोक्न र देशको सुरक्षाका लागि आवश्यक रहेको छ। मार्च 2019 मा, साउदीमा रहेको मुस्लिम देशहरूको संगठन, OIC ले मुस्लिम नागरिकहरूलाई हेरचाह सुविधा उपलब्ध गराएकोमा चीनको प्रशंसा गर्यो।
अरब राष्ट्रहरूमध्ये सबैभन्दा शक्तिशाली देश मानिने साउदी अरेबियाले चीनमा उइगर मुस्लिमहरूको शोषणलाई धेरै पटक समर्थन गरेको छ। सन् २०१९ मा चीनको भ्रमण गरेका साउदी क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमानले सिनजियाङ प्रान्तमा उइगर मुस्लिमहरू विरुद्धको चीनको कारबाहीलाई आतंकवाद र अतिवाद विरुद्धको कारबाही भनेर वर्णन गर्दै समर्थन गरेका थिए।
चीन सिनजियाङ प्रान्तका उइघुर मुस्लिमहरूमाथि यति कठोर छ कि उनीहरूलाई निगरानी गर्न मस्जिदहरू वरपर निगरानी क्यामेराहरू जडान गरिएको छ।
द टाइमको रिपोर्टका अनुसार सन् २००२ देखि चीनको निर्देशनमा अरब राष्ट्रहरूले करिब २९२ उइगर मुस्लिमहरूलाई हिरासतमा राखेका छन् वा देश निकाला गरेका छन्। सोही वर्ष साउदी अरेबियाले दुईजना उइगरलाई चीनको आग्रहमा पक्राउ गरेर चीनलाई सुम्पेको थियो । 
अरब देशहरूमा चीनको पकड यति बलियो छ कि जुलाई 2017 मा, इजिप्टले 200 उइगर मुस्लिमहरूलाई तिनीहरूको घर, रेस्टुरेन्ट, मस्जिद र यहाँसम्म कि एयरपोर्टबाट पनि चीनको आदेशमा हिरासतमा लिएको थियो। यी उइगुरहरूमध्ये अधिकांश इजिप्टको अल-अजहर विश्वविद्यालयका विद्यार्थी थिए। पक्राउ परेका मानिसहरूलाई इजिप्टको कुख्यात स्कर्पियन जेलमा लगिएको थियो, जहाँ चिनियाँ गुप्तचर निकायका अधिकारीहरूले इजिप्टका सुरक्षा निकायहरूको उपस्थितिमा उइगरहरूलाई सोधपुछ गरे। तीमध्ये ४५ विद्यार्थीलाई चीन पठाइएको थियो, त्यसयता यी विद्यार्थीको कुनै पत्ता लागेको छैन।
चीनले उइगुरहरूलाई हजमार्फत पनि गिरफ्तार गर्दै आएको छ।
रिपोर्टहरूका अनुसार साउदीमा रहेको मुस्लिम पवित्र स्थल मक्का र मदिनाको हज यात्रा पनि चीनका लागि उइगर मुस्लिमहरूलाई कब्जा गर्ने प्रमुख माध्यम बनेको छ। जसका कारण चीनले साउदी अरेबियाको सहयोगमा विश्वभरबाट हज गर्न आएका उइगर मुस्लिमलाई पक्राउ गर्न थालेको छ । विगतमा, ट्र्याकिङ यन्त्रहरू, जस्तै सरकारले जारी गरेको स्मार्टकार्डहरू, हज तीर्थयात्रीहरूलाई ट्र्याक गर्न तिनीहरूको घाँटीमा राखिएको थियो।
टर्की एकमात्र मुस्लिम राष्ट्र हो जसले उइगर मुस्लिमको मुद्दामा चीन विरुद्ध आवाज उठायो। 2009 मा टर्कीले सिन्जियाङमा उइगरहरू विरुद्ध हिंसाको विरोध गर्यो, तर चीनले टर्कीको भनाइको कडा विरोध गर्यो। पछि चीनको असन्तुष्टिको कारण टर्कीले यस विषयमा बोल्न बन्द गरेको थियो।
साउदी, यूएई जस्ता मुस्लिम देशहरूले चीनको सिनजियाङ नीतिलाई समर्थन गरेका छन्
साउदी अरेबियाले सन् २०१९ र २०२० मा संयुक्त राष्ट्र संघमा चीनको सिनजियाङ नीतिलाई समर्थन गरेको थियो। सन् २०१९ मा, इजिप्ट, बहराइन, पाकिस्तान, युएई, साउदी अरेबिया जस्ता मुस्लिम देशहरूले अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार कार्यमा चीनको योगदानको प्रशंसा गर्दै संयुक्त राष्ट्र मानव अधिकार परिषद्लाई पत्रमा हस्ताक्षर गर्ने ३७ देशहरूमध्ये थिए। उक्त पत्रमा सिनजियाङमा आतंकवाद, पृथकतावाद र अतिवादको सामना गरेपछि चीनले त्यहाँ सुरक्षा र सुरक्षा स्थापित गरेको दाबी गरिएको थियो ।
यी मुस्लिम देशहरू म्यानमारका रोहिंग्या मुस्लिमहरूका बारेमा धेरै मुखर छन्
चीनमा उइगर मुस्लिमहरूको शोषणमा अन्धो भएका शक्तिशाली मुस्लिम देशहरू अन्य ठाउँमा मुस्लिमहरूको शोषणमा बोल्दैनन् भन्ने होइन। सन् २०१७ मा म्यानमारमा रोहिंग्या मुस्लिममाथि भएको हिंसात्मक हिंसाको मामिलामा मुस्लिम देशहरूले कडा अडान लिएका थिए र साउदी अरेबियाले संयुक्त राष्ट्र संघमा यी घटनाहरूको निन्दा गरेको थियो, त्यसपछि आफूलाई मुस्लिम देशहरूको आवाज भनेर चिनाउने ओआईसीले यस विषयमा जायज ठहर गरेको थियो। छानबिनको माग गरेको छ ।
म्यानमार शक्तिशाली देश नभएकाले म्यानमारका रोहिंग्या मुसलमानको मुद्दामा मुस्लिम देशले बोल्न सक्ने विज्ञहरू बताउँछन्, तर हरेक हिसाबले धेरै गुणा शक्तिशाली राष्ट्र चीनलाई रिस उठाउने साहस गर्छन् ।
यी ३ कारणले मुस्लिम देश चीनविरुद्ध बोल्न सक्दैनन्
मुस्लिम देशहरू चीनको बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ अगाडि झुकेका छन्
अब प्रश्न उठ्छ कि म्यानमारका रोहिंग्या मुस्लिममाथिको हिंसादेखि लिएर भारतको गलत बयानप्रति यति धेरै असन्तुष्टि व्यक्त गर्ने मुस्लिम देश चीनमा उइगर मुस्लिममाथि भइरहेको शोषणमा किन बोल्दैनन् ? यसको पछाडि चीनसँग मुस्लिम बाहुल्य देशहरूको बलियो आर्थिक सम्बन्ध रहेको विज्ञहरू विश्वास गर्छन्। यी मुस्लिम देशहरू उइगर मुस्लिमको मुद्दामा चीनको विरोध गरेर आफ्नो असन्तुष्टि लिन चाहँदैनन्। यी मुस्लिम देशहरूले मुस्लिम हितभन्दा आफ्नो आर्थिक हितलाई ध्यानमा राखेर कहाँ आलोचना गर्ने र कहाँ नगर्ने निर्णय गर्छन्।
मध्य एशिया र मध्यपूर्वका धेरै देशहरू चीनको बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ (बिआरआई) सँग आबद्ध छन्। चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङको यो महत्वपूर्ण परियोजना सन् २०१३ मा सुरु भएको थियो। परियोजनाले एसिया, अफ्रिका, युरोप र ओशिनियाका ७८ देशहरूलाई रेलमार्ग, ढुवानी लेन र अन्य नेटवर्कहरू मार्फत जोड्छ।
५० मुस्लिम देशमा ३१ लाख करोडको चिनियाँ लगानी
चीनले मुस्लिम संसारमा आफ्नो जरा गहिरो जरा गाडेको छ। रिपोर्टका अनुसार चीनले ५० मुस्लिम देशका ६०० विभिन्न परियोजनामा जम्मा ४०० अर्ब डलर अर्थात ३१ लाख करोड रुपैयाँ लगानी गरेको छ । त्यसैले चीनमा भइरहेका यातनाप्रति मुस्लिम विश्व अन्धो बनेको विज्ञहरू बताउँछन् ।
कोरोना महामारीका बेला चीनले मुस्लिम समुदायलाई खोपको १ अर्ब ५० करोड डोज निःशुल्क दिएको थियो । यसैबीच, चीनले इरानमा पूर्वाधारमा ६० अर्ब डलर लगानी गर्ने कुरा गरिसकेको छ। विज्ञहरूका अनुसार अब चीनले इस्लामिक देशहरूमा अमेरिकालाई विस्थापित गरिरहेको छ। त्यसैले अब चीन र साउदी अरबले अमेरिकी डलरको सट्टा युआनमा तेलको व्यापार गर्ने सोचमा छन् ।
मुस्लिम देशहरूको मानवअधिकार रेकर्ड पनि धेरै कमजोर छ
युनिभर्सिटी अफ टेक्नोलोजी सिड्नीमा चीनको राजनीतिबारे अनुसन्धान गरिरहेका साइमन भ्यान निउवेनहुइजेन भन्छन् कि धेरै देशहरू जस्तै, धेरै मुस्लिम बहुल देशहरूको चीनसँग घनिष्ठ आर्थिक सम्बन्ध छ। साथै, सिन्जियाङको बारेमा बोल्दा चीनसँगको आर्थिक सम्बन्ध बिग्रन सक्छ, जुन उनीहरुको हितमा नहुने जनविश्वास छ ।
अष्ट्रेलियामा उइघुर बुलेटिन नेटवर्क चलाउने कार्यकर्ता अलीप एर्किनले चीनले उइघुर नरसंहारमा समर्थन गर्न बीआरआईलाई एक उपकरणको रूपमा प्रयोग गरिरहेको आरोप लगाए। यही कारणले गर्दा चीनको बीआरआई परियोजनासँग जोडिएको मुस्लिम राष्ट्र इजिप्टले… उसले चीनलाई उइगरमाथिको क्र्याकडाउनमा सहयोग गर्छ।
उही समयमा धेरै मुस्लिम देशहरूमा चीन जस्तै मानवअधिकारको हिसाबले निकै कमजोर रेकर्ड छ। त्यसकारण यी देशहरू उइघुरहरू जस्ता मुद्दाहरूमा मौन छन्, जसले गर्दा उनीहरूमा मानवअधिकार उल्लङ्घनका मुद्दाहरू छलफल हुँदैनन्।
सम्बन्धित खबर
