अफगानिस्तानमा तालिवान विरुद्ध प्रतिरोध बिस्तार हुन थाले पछि झन संकट
एसीपी संवाददाता
२६ कार्तिक २०७८, शुक्रबार ०१:३७ मा प्रकाशित
२६ गते कात्तिक २०७८ । तालिबानविरुद्ध प्रतिरोध विस्तारै बढ्दैछ । इरान र ताजिकिस्तानले यस क्षेत्रमा सुन्नी कट्टरपन्थी समूहको सामना गर्न कदम चाल्न थालेको एक प्रतिवेदनले देखाएको छ ।
ताजिकिस्तानमा मुख्यतया ९५ प्रतिशत इस्लामको हनाफी मण्डलका सुन्नीहरू छन्, जम्मा तीन प्रतिशत सियाहरू छन्, र इरानमा मुख्यतया सियाहरू छन् । अफगानिस्तानमा खतरामा परेको फारसी भाषा र संस्कृतिको रक्षा गर्न धर्मलाई अलग गरिएको देखिन्छ ।
लन्डनमा आधारित लेखक भ्यालेन्टिन पोपेस्कुले नीति अनुसन्धान समूहको लागि प्रस्तुत गरेको प्रतिवेदनमा पाकिस्तानसहित पूरै क्षेत्रमा तालिबानको पुनरुत्थानका लागि धन्यवाद दिइएको छ । पोपेस्कुले थपे कि मध्य र पश्चिमी अफगानिस्तानका ताजिक र हजाराहरू (पाकिस्तानमा महत्त्वपूर्ण उपस्थितिको साथ) यस क्षेत्रमा सुन्नी चरमपन्थीहरूले निशाना बनाएका छन् । तालिवानको प्रतिरोध भनेको आफ्नो अस्तित्वको लडाइँ हो ।
यो विभिन्न सुफी सम्प्रदायहरूलाई जोगाउने प्रयास पनि हो जुन तिनीहरूको विचारधाराले साम्प्रदायिक हिंसा र अतिवादको विरुद्धमा छन् । प्रतिरोधको स्नायु केन्द्रको रूपमा उभिएको ताजिकिस्तानले कुनै पनि सम्बन्धलाई अस्वीकार गरेकोमा जोड दिँदै पोपेस्कुले अहमद शाह मसुदका छोरा अहमद मसूद र अफगानिस्तानका पूर्व उपराष्ट्रपति अमरुल्लाह सालेहको उपस्थितिलाई देशले अस्वीकार गरेको उल्लेख गरे ।
दुशान्बेले भने कि उनीहरू त्यहाँ वार्ताका लागि छोटो समयका लागि मात्र थिए, तर त्यसपछि छोडेर गएका थिए । विश्वसनीय रिपोर्टहरूको सन्दर्भमा, लेखकले थप भने कि मसूद र सालेह दुशान्बे तेहरानको बीचमा घुमिरहेका छन् ।
“उनीहरूले इरानको हेरातका लामो समयदेखि शिया लडाकु इस्माइल खानलाई भेटे । तर कूटनीतिक रूपमा, इरानले कुनै सार्वजनिक अडान लिएको छैन । इरानले तालिबानलाई सहयोग गर्ने चीन र रुसको कूटनीतिक कदमको हिस्सा रहेको छ ।
मुख्यतया अमेरिका र यसको लामो प्रतिबन्धहरू विरुद्धको शत्रुताबाट बाहिर आएर,’ पोपेस्कुले लेखे। तालिबान विरुद्धको प्रतिरोधमा कुनै भूमिका नलिई पनि ताजिकिस्तानका लागि तालिबानबाट शारीरिक खतरा सबैभन्दा बढी रहेको भन्दै पोपेस्कुले देशको लामो सीमा रहेको उल्लेख गरे, जहाँ सन् १९९१ मा स्वतन्त्रता घोषणा गरेपछि पहिलो पटक २०,००० सैनिक र सेना परिचालन गरिएको छ ।
र आफ्ना सैन्य रिजर्भहरूलाई ड्युटीमा फिर्ता बोलाएको छ । ‘रक्षा गर्न कठिन पहाडी भूभागमा उच्च सतर्कता लागू गरिएको छ । तर ताजिक सेना यस क्षेत्रमा सबैभन्दा कमजोर छ, पहिले नै घरमा इस्लामवादीहरूबाट समस्याग्रस्त छ,’ लेखकले थपे । ताजिकिस्तान अफगानिस्तानबाट रुस र युरोपमा लागुऔषध ओसारपसार गर्ने ट्रान्जिट स्टप हो र यस देशले पछिल्ला केही वर्षहरूमा धेरै आतङ्ककारी हमलाहरू भोगेको छ ।
यद्यपि, दुशान्बे यस क्षेत्रका अरूहरू भन्दा केही जोखिम लिनको लागि बढी तयार छ । कार्नेगी मस्को सेन्टरले गरेको अध्ययनले यहाँका लामो समयदेखि राष्ट्रपति इमोमाली राखमानोभले घरेलु र विदेशमा लोकप्रियता बढाउने कुरामा भरोसा राखेका छन्
सम्बन्धित खबर
