अमेरिकी विशेष दूतसँग भेट्न अस्वीकार

अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका खास मानिने दक्षिण तथा मध्य एसियाका लागि विशेष दूत एवं भारतका लागि अमेरिकी राजदूत सर्जियो गोर ४ दिने भ्रमणका लागि वैशाख १७ गते नेपाल आएका थिए । भ्रमणका क्रममा उनले प्रधानमन्त्री बालेन शाहसँग भेट्न समय मागेका थिए । तर, प्रधानमन्त्री शाहले आफ्नो व्यस्त कार्यतालिका र आन्तरिक सुशासनका कामलाई देखाउँदै अमेरिकी दूत गोरसँग भेट्न अस्वीकार गरे । ‘प्रधानमन्त्रीज्यू हाल देशको आन्तरिक सुशासन, जनताका समस्या र विकास निर्माणका काममा पूर्ण रूपमा केन्द्रित हुनुहुन्छ । व्यस्त कार्यतालिकाका कारण उहाँले विदेशी कूटनीतिज्ञहरूलाई व्यक्तिगत भेटघाटको समय दिन सक्नुभएन’, प्रधानमन्त्रीको सचिवालयले जनाएको छ । यद्यपि, अमेरिकी दूत गोरले आफ्नो भ्रमणका क्रममा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछाने, अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले र परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालसँग भने भेटघाट गरी दुई देशबीचको व्यापार, लगानी र एमसीसी (MCC) परियोजनाका विषयमा छलफल गरेका थिए ।

भारतीय विदेश सचिवको भ्रमण स्थगित

यसैगरी, भारतका विदेश सचिव विक्रम मिश्री पनि वैशाखको अन्तिममा नेपाल भ्रमणमा आउने तय भइसकेको थियो । भारतीय पक्षले प्रधानमन्त्री बालेन शाहलाई भारत भ्रमणको औपचारिक निमन्त्रणा दिन उक्त भ्रमण तय गरेको बताइएको थियो । तर, प्रधानमन्त्री शाहले अहिले नै कुनै पनि विदेशी पाहुनालाई नभेट्ने र देशको आन्तरिक समस्या समाधानमा मात्र ध्यान दिने अडान लिएपछि मिश्रीको नेपाल भ्रमण हालका लागि स्थगित भएको छ । प्रधानमन्त्रीको यो कडा र स्पष्ट अडानका कारण भारतीय दूतावास केही रुष्ट र तनावमा रहेको कूटनीतिक वृत्तमा चर्चा छ ।

किन भेट्दैनन् बालेनले विदेशी प्रतिनिधि?

नयाँ सरकार गठन भएदेखि नै प्रधानमन्त्री बालेन शाहले कूटनीतिक मर्यादामा नयाँ मापदण्ड स्थापित गरेका छन्। विगतमा विदेशी अधिकारीहरू आउनासाथ प्रधानमन्त्रीले सिधै भेट्ने प्रचलन थियो, जसलाई धेरैले कूटनीतिक कमजोरीका रूपमा लिन्थे । बालेन शाहले भने सो परिपाटीलाई पूर्ण रूपमा बदलिदिएका छन्:

• मर्यादाको पालना: प्रधानमन्त्रीले केवल विदेशी राष्ट्रप्रमुख वा समकक्षी (प्रधानमन्त्री) सँग मात्र भेट्ने र राजदूत वा सचिव स्तरका अधिकारीहरूसँग परराष्ट्र मन्त्रालय र मन्त्रीहरूले नै डिल गर्ने कूटनीतिक मर्यादा कायम गरेका छन् ।

• सुशासन पहिलो सर्त: देशमा भ्रष्टाचार नियन्त्रण, फोहोर व्यवस्थापन, सुशासन र विकासका थुप्रै कामहरू बाँकी रहेकाले प्रधानमन्त्रीको पहिलो कर्तव्य देशवासीप्रति भएको उनको बुझाइ छ ।

• राष्ट्रवादी छवि: विदेशी शक्तिको दबाब वा प्रभावमा नपरी देशको हित र आन्तरिक विकासलाई केन्द्रमा राख्नु नै सच्चा राष्ट्रवाद हो भन्ने सन्देश बालेनको यो कदमले दिएको छ ।

प्रधानमन्त्री बालेन शाहको यो स्पष्ट र कडा कूटनीतिक अडानले नेपालको स्वाभिमानलाई अन्तर्राष्ट्रिय जगतमा अझ उच्च बनाएको राजनीतिक विश्लेषकहरूको ठम्याइ छ।नेपालपाना