नेपाल-भारत विद्युत् कूटनीति: नयाँ प्रसारण लाइनले खोल्यो अन्तर्देशीय ऊर्जा सहयोगको नयाँ अध्याय
काठमाडौं । नेपाल र भारतबीच विद्युत् क्षेत्रमा एक ऐतिहासिक सम्झौता भएको छ। दुई देशका ऊर्जा विभागका उच्च अधिकारीहरूले नयाँ दिल्लीमा सम्पन्न दुई दिने वार्ताले अन्तर्देशीय विद्युत् व्यापारलाई एक नयाँ संरचना दिएको छ।
मुख्य सम्झौताका केही महत्वपूर्ण पाटाहरू यस्ता छन्:
१. दुई नयाँ अत्याधुनिक ४०० केभी प्रसारण लाइनहरू निर्माण गरिनेछन्:
– इनरुवा (नेपाल) देखि पूर्णिया (भारत)
– दोदोधारा (नेपाल) देखि बरेली (भारत)
२. संयुक्त कम्पनी मोडेलमा लाइन निर्माण:
– नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र भारतीय पावर ग्रिड कर्पोरेशनको संयुक्त लगानी
– प्रत्येक देशले आफ्नो भूभागमा ५१ प्रतिशत नेतृत्व गर्ने
३. कार्यान्वयन समय-सीमा:
– सन् २०३० सम्ममा दुवै लाइन सम्पन्न गर्ने लक्ष्य
४. थप विस्तारका योजनाहरू:
– तीन नयाँ प्रसारण लाइनहरूको अध्ययन
– ढल्केबर-मुजफ्फरपुर लाइनको क्षमता वृद्धि
यो सम्झौताले नेपालको बिजली निर्यात महत्वाकांक्षालाई बल दिएको छ। नेपालले सन् २०३५ सम्ममा १५ हजार मेगावाट बिजली निर्यात गर्ने महत्वाकांक्षी लक्ष्य राखेको छ।
वार्ताका मुख्य सहभागीहरू – नेपालतर्फका सहसचिव सन्दीपकुमार देव र भारततर्फका सहसचिव डा. डी. साइबाबाले यस सम्झौताले दुई देशबीचको ऊर्जा सहयोगलाई नयाँ आयाम दिने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।
अब अर्को चरणमा दुवै देशका सचिवस्तरीय बैठकले यस सहमतिलाई अन्तिम रूप दिनेछन्, जसले क्षेत्रीय विद्युत् व्यापारमा एक नयाँ अध्याय खुल्ने संकेत गरेको छ।


